Inggih punika, ing sawijining kaliya, kita badhe nyariosi babagan tradisi mitoni ing tanah Jawa, ingkang dipun aturaken kanthi sumberipun Mbah Sri Hartatik saking desa Pule, Mantingan. Mbah Sri Hartatik minangka sesepuh ing desa menika, ingkang sampun suwe ngaturaken kawruh babagan adat istiadat Jawi, utamane mitoni, ingkang dipun laksanakaken nalika ibu kandhung pitu wulan. Kanthi krama ingkang alus, kita badhe njelajahake makna sejatine tradisi menika, ingkang minangka warisan leluhur kanggo ndadosaken keselamatan calon ibu kaliya janine. Tradisi mitoni punika ora namung upacara, nanging uga wujud syukur lan panembah tumrap Gusti Allah, kados ingkang dipun aturaken Mbah Sri Hartatik ing pituturipun. Inggih, mitoni asalalipun saking tembung “pitu”, ingkang tegesé pitulung utawi panuntun saking Kang Maha Esa, supados calon ibu lan bayi bisa lolos kanthi slamet nalika nglairaké. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih ing désa Pule, Mantingan, tradisi menika dipun jaga kanthi apik, minangka bagéyanipun budaya Jawa ingkang lestari. Kanthi mangertos saking sumber menika, kita badhe mangertosi carane pelaksanaan, makna filosofi, dan piwulang kanggo gesthi saiki.
Mitoni punika tradisi Jawa ingkang asalé saka tembung “pitu” utawi tujuh wulan kandhungan, ingkang dipun aturaken déning Mbah Sri Hartatik minangka wujud panembé saking leluhur Jawa. Inggih, di desa Pule, Mantingan, Mbah Sri Hartatik nyariosi bilih mitoni minangka upacara tolak bala, supados ngusir kasangsaran lan ndadosaken calon ibu bisa ngalairaké kanthi mudah. Makna sejati, mitoni nggambaraké siklus urip manungsa, saking lair tekan pati, ingkang kudu dilipur kanthi doa dan syukur. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih ing jaman biyèn, mitoni dipun laksanakaken déning sesepuh badhé, supados ana perlindungan spiritual. Inggih punika, ing tanah Jawa, pitu wulan menika wektu ingkang janin wis kuwat, saéngga upacara menika dadi panuntun kanggo lolos saking akèh kasangsaran. Saka pituturipun Mbah Sri Hartatik, mitoni uga minangka wujud nrimo ing pandum kanggo Gusti, ingkang sampun pengupas kanugrahan kandhungan. Namung kanggo keselamatan, nanging uga kanggo ngaturaken harmoni antarané manungsa karo alam semesta. Ing desa Pule, tradisi menika dipun njagi déning warga, minangka bukti kebhinekan budaya Jawa ingkang ora kalupé. Mbah Sri Hartatik asring negesaken bilih mitoni minangka pitulung saking Gusti, amargi “pitu” tegesé petunjuk dan pertolongan. Kanthi mangertos menika, kita badhe njelajahake rincian pelaksanaane.
Kados ingkang dipun aturaken déning Mbah Sri Hartatik, persiapan mitoni ing desa Pule, Mantingan, dipunwiwiti kanthi nyiapaké wektu inngkang sopan. Inggih, minggu menika asring dipun priyèkaké nalika wulan pitu kandhungan rampung, biasa di hari Selasa utawi Rebo, tidak dianggap apik déning sesepuh. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih wonten ing desa menika, persiapan tempat dipun laksanakaken ing bale-bale utawi plataran omah, kanthi nyapu resik dan nyiapaké sesaji. Peralatan ingkang dipun gunakaké minangka tujuh jinis kembang, air saka tujuh sumber, endog pitik, janur kuning, lan liyané. Inggih punika, Mbah Sri Hartatik nyariosi bilih kembang tujuh rupa minangka lambang kesucian, ingkang kudu dipun campur déning sesepuh badhé. Di desa Pule, warga badhe ngumpulaké air saka tujuh kali utawi sumur suci, supados nduwéni kekuwatan spiritual. Persiapan sesaji uga minangka bagéyanipun, kados jenang joblèh, gudangan, lan iwel-i welan inngkang asring dipun aturaké déning Mbah Sri Hartatik. Kanthi persiapan menika, upacara badhe mlaku kanthi lancar, minangka wujud siap sjaki. Mbah Sri Hartatik asring ngelingaké bilih persiapan menika ora namung fisik, nanging uga bathin, supados calon ibu bisa nenang. Inggih, ing Mantingan, persiapan dipun rampungaké siji dina sadurungé, kanthi gotong royong warga désa.
Pelaksanaan mitoni ing desa Pule, kados ingkang dipun turaken Mbah Sri Hartatik, dipunwiwiti kanthi siraman. Siraman punika prosesi ingkang calon ibu dipun siram déning tujuh banyu suci, déning pitu wong tuwa utawi sesepuh. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih siraman menika minangka lambang ngresiki dosa lan kasangsaran. Sasampuné siraman, wonten prosesi nglebokaké endog pitik ing njero kain calon ibu dari calon bapak, ingkang tegese nyiapaké dalan lair. Inggih punika, salin rasukan utawi brojolan, ingkang kelapa gading enom dipun lebokaké ing kain, minangka simbol kesuburan. Mbah Sri Hartatik nyariosi bilih salin rasukan menika kudu dipun laksanakaken kanthi ati-ati, supados ora rusak. Salajengné, memutus lawe utawi lilitan benang janur, ingkang tegesé mecah halangan kanggo bayi. Prosesi mecahaké wajan lan gayung uga minangka bagéyanipun, minangka tolak bala. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih ing desa Pule, wonten uga nyolong endog, ingkang minangka dolanan kanggo ngrasaké guyon. Puncaké minangka rujakan utawi kendhuren, ingkang makanan dipun bagi-bagi marang sanak keluarga. Inggih, saben tahap menika nduwéni doa khusus, ingkang dipun aturaké déning Mbah Sri Hartatik kanthi krama alus.
Ritual Makna Filosofi Saben
Saben ritual mitoni nduwéni filosofi jero, kados ingkang dipun aturaken Mbah Sri Hartatik. Siraman tegesé ngumbah bathin lan raga, supados calon ibu suci kaya banyu tujuh rupa. Endog pitik minangka lambang urip anyar, ingkang mudah rusak saéngga kudu dilindungi. Brojolan kaliya kelapa gading tegesé kesuburan dan kemakmuran, amargi kelapa gading minangka simbol rejeki. Memutus lawe minangka mecahaké ikatan ala, supados bayi bisa metu mudah. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih pitu wulan menika wektu janin wis bisa mangertos petunjuk saking Gusti. Inggih punika, ritual kabeh menika nggambaraké nrimo ing wicaksana, ingkang minangka piwulang Jawa. Ing desa Pule, filosofi menika dipun ajarké marang anak muda, supados tradisi lestari. Mbah Sri Hartatik asring nyariosi bilih mitoni minangka pasren kanggo Dewi Sri, déwi kesuburan. Kanthi makna menika, upacara badhe ndadosake harmoni keluarga dan masyarakat.
Mbah Sri Hartatik saka desa Pule, Mantingan, minangka sumber utama kawruh mitoni di wilayah menika. Inggih, beliau minangka sesepuh badhé ingkang sampun ngaturaké upacara menika suwe taun, kanthi pengalaman saka leluhur. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih ing jaman saiki, tradisi kudu dicampur karo agama Islam, kanthi doa-doa sing murni. Beliau asring dipunundang oleh warga kanggo ngaturaké siraman lan brojolan. Saka pituturipun, kita mangertosi bilih Mbah Sri Hartatik nduwéni buku cathetan adat saka biyèn, ingkang minangka referensi. Inggih punika, peranipun ora namung ngaturaké, nanging uga ngajari makna spiritual. Ing desa Pule, Mbah Sri Hartatik minangka panutan, ingkang njagi tradisi saka modernisasi. Beliau negesaken bilih mitoni minangka wujud gotong royong, ingkang nduwéni nilai sosial dhuwur.
Mitoni ing desa Pule berbeda tipis kaliya ing Solo utawi Jogja, kados ingkang dipun bandingaké déning Mbah Sri Hartatik. Ing Mantingan, luwih sederhana, tanpa kerajinan bangsawan, nanging luwih gotong royong. Inggih punika, ing Kraton, wonten mecah pamor utawi klenthing, ingkang ora wonten ing desa Pule. Mbah Sri Hartatik nyariosi bilih intiné padha, yaiku keselamatan ibu dan anak. Bedané, ing Pule, wonten berzanji utawi shalawat sadurungé siraman, minangka adaptasi Islam. Kanthi perbandingan menika, mitoni Jawa nduwéni sialan, nanging inti tetep lestari.
Ing jaman saiki, tradisi mitoni ngadhepi tantangan modernisasi, kados ingkang dipun turaken Mbah Sri Hartatik. Akeh warga muda ingkang rumah sakit luwih seneng, saéngga upacara dipinggiraké. Nanging, di desa Pule, Mbah Sri Hartatik tetep ngajak pelestarian liwat pengajian adat. Inggih punika, tantangan liyané minangka biaya, nanging gotong royong bisa nyuda. Mbah Sri Hartatik negesaken bilih pelestarian kudu liwat pendidikan anak sekolah. Kanthi mangertos menika, tradisi badhe lestari minangka identitas Jawa.
Inggih punika, tradisi mitoni ing tanah Jawa, utamané ing desa Pule, Mantingan, saka pituturipun Mbah Sri Hartatik, warisan minangka kanggo keselamatan lan syukur. Kita badhe njagi menika kanggo generasi ngarep.
Syarat dan Ketentuan Penulisan di Siaran-Berita.com :
Setiap penulis setuju untuk bertanggung jawab atas berita, artikel, opini atau tulisan apa pun yang mereka publikasikan di siaran-berita.com - Syarat dan Ketentuan - Kebijakan Privasi - Panduan Komunitas - Disclaimer
